Άρθρο: Αλεξάνδρα Κουτσαντώνη (Ψυχολόγος, editor artandyou.gr)
Πόσο ασφαλές είναι να εμπιστευόμαστε την ψυχική μας υγεία σε ανθρώπους που δεν διαθέτουν την αντίστοιχη επιστημονική κατάρτιση;
Τα τελευταία χρόνια, ο όρος life coach έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συναντάμε όλο και περισσότερους ανθρώπους που υπόσχονται να μας βοηθήσουν να αποκτήσουμε αυτοπεποίθηση, να ξεπεράσουμε δυσκολίες και να αλλάξουμε τη ζωή μας.
Πότε, όμως, η προσωπική καθοδήγηση σταματά να αποτελεί υποστήριξη και αρχίζει να παρουσιάζεται ως κάτι που δεν είναι;
Δεν αρκεί να θέλεις να βοηθήσεις έναν άνθρωπο
Υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στο να βοηθάς κάποιον να οργανώσει τους στόχους του και στο να επιχειρείς να αντιμετωπίσεις ένα πρόβλημα ψυχικής υγείας.
Ένας life coach μπορεί να ασχολείται με την προσωπική ανάπτυξη και την επαγγελματική εξέλιξη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι διαθέτει τις γνώσεις και τις αρμοδιότητες ενός ψυχολόγου ή ψυχιάτρου. Ο ψυχολόγος έχει επιστημονική εκπαίδευση στην ανθρώπινη συμπεριφορά και στις ψυχολογικές διεργασίες, ενώ ο ψυχίατρος είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική.
Ο τίτλος του life coach δεν αποδεικνύει από μόνος του πανεπιστημιακές σπουδές στην Ψυχολογία ή επαγγελματική άδεια παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
Το να δούμε αύριο ένα βίντεο στο Instagram «Μήπως βρίσκεσαι σε σχέση με έναν Νάρκισσο ;; » και να τρέξουμε αφού θα έχουμε δει το βίντεο να γράψουμε από κάτω «Α ναι με περιγράφει» κλπ … είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο λάθος εντύπωση μπορεί να αποκτήσει ένας άνθρωπος σχετικά με κάτι τόσο σοβαρό την στιγμή που ο άνθρωπος που έχει φτιάξει το βίντεο (life coach) είναι ένας άνθρωπος που δεν χρησιμοποιεί βιβλιογραφία αλλά διάσπαρτα κείμενα μη τεκμηριωμένα και χρησιμοποιώντας τραγουδάκια στο background.
Η ενσυναίσθηση και η καλή επικοινωνία είναι σημαντικές, αλλά δεν αντικαθιστούν την επιστημονική γνώση. Προσωπικά, θεωρώ ότι όποιος ενδιαφέρεται πραγματικά για την ανθρώπινη συμπεριφορά οφείλει να αναγνωρίζει την αξία της εκπαίδευσης και της επιστημονικής κατάρτισης.
Γιατί να μην επενδύσουμε στην πραγματική εκπαίδευση;
Με ενοχλεί ιδιαίτερα πολύ όταν άνθρωποι χωρίς την απαραίτητη κατάρτιση αναλαμβάνουν ρόλους που απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις, συχνά με στόχο το εύκολο κέρδος και είναι και ο λόγος που τους θεωρώ άκρως επικίνδυνους για αυτό που παρουσιάζουν προς τα έξω.
Σήμερα υπάρχουν δυνατότητες πανεπιστημιακών σπουδών για όσους επιθυμούν να αποκτήσουν επιστημονικές γνώσεις. Δεν αρκεί να χρησιμοποιούμε ψυχολογικούς όρους ή να παρακολουθούμε ένα σεμινάριο για να θεωρούμαστε ειδικοί. Η επιστήμη απαιτεί μελέτη, κριτική σκέψη, αξιολόγηση των δεδομένων και αναγνώριση των ορίων μας.
Ο πραγματικός κίνδυνος βρίσκεται σε εκείνον που ζητά βοήθεια
Σκεφτείτε έναν άνθρωπο που βιώνει έντονο άγχος, επίμονη θλίψη ή κρίσεις πανικού. Σε μια δύσκολη περίοδο, μπορεί να αναζητά απεγνωσμένα μια λύση και να εμπιστευτεί κάποιον που παρουσιάζεται ως ειδικός, χωρίς να γνωρίζει τα πραγματικά προσόντα τoυ..
Εάν πειστεί ότι η κατάθλιψη είναι απλώς έλλειψη θετικής σκέψης ή ότι το άγχος οφείλεται αποκλειστικά στην αδυναμία του να διαχειριστεί τα συναισθήματα του, μπορεί να αισθανθεί ακόμη μεγαλύτερη ενοχή. Παράλληλα, ενδέχεται να καθυστερήσει να απευθυνθεί στον κατάλληλο επαγγελματία.
Δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που βιώνει άγχος ή θλίψη έχει κάποια ψυχική διαταραχή. Όταν, όμως, τα συμπτώματα επιμένουν ή επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα, είναι σημαντικό να υπάρχει κατάλληλη αξιολόγηση και αυτό γίνεται ΜΟΝΟ και επιμένω ΜΟΝΟ από κάποιον ειδικό..
Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο όταν χρησιμοποιούνται όροι όπως «τραύμα», «ναρκισσισμός» και «συναισθηματική εξάρτηση» για να χαρακτηρίσουν ανθρώπους χωρίς επαρκή στοιχεία. Η ανθρώπινη συμπεριφορά είναι σύνθετη και δεν εξηγείται με απόλυτες γενικεύσεις ή συμβουλές που υποτίθεται ότι λειτουργούν για όλους.
Το coaching χρειάζεται όρια και υπευθυνότητα
Ο επαγγελματίας οφείλει να παρουσιάζει με ειλικρίνεια τα προσόντα του, να γνωρίζει τα όριά του και να παραπέμπει σε κατάλληλο ειδικό όταν οι ανάγκες του ανθρώπου ξεπερνούν το πεδίο της αρμοδιότητάς του.
Είμαστε υποχρεωμένοι να αντιμετωπίζουμε την ψυχική υγεία με σοβαρότητα και σεβασμό. Δεν αρκεί να θέλουμε να βοηθήσουμε. Χρειάζεται να γνωρίζουμε πώς μπορούμε να το κάνουμε υπεύθυνα.
Η ενθάρρυνση δεν είναι διάγνωση. Η παρακίνηση δεν είναι θεραπεία. Και η προσωπική άποψη δεν είναι αυτομάτως επιστημονική γνώση.
Ο άνθρωπος που δυσκολεύεται δεν χρειάζεται κάποιον να του υποσχεθεί ότι έχει τη λύση για όλα. Χρειάζεται ειλικρίνεια, ουσιαστική υποστήριξη και πρόσβαση στην κατάλληλη φροντίδα.
Γιατί η ψυχική υγεία δεν είναι χώρος για εύκολες υποσχέσεις. Είναι ένας τομέας στον οποίο η γνώση, η εκπαίδευση και η υπευθυνότητα μπορούν να κάνουν πραγματική διαφορά στη ζωή ενός ανθρώπου.
