Άρθρο: Κρις Ζολώτας (δημοσιογράφος, artandyou.gr team)
Η σπουδαία Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ έφυγε από την ζωή πλήρης ημερών, κάνοντας την Ελλάδα φτωχότερη…
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ ήταν Ελληνίδα βυζαντινολόγος ιστορικός μικρασιατικής καταγωγής. Γεννήθηκε στις 29 Αυγούστου του 1926 από γονείς μικρασιάτες, ενώ το 1958 παντρεύτηκε τον Ζακ Αρβελέρ, αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού της Γαλλίας, με τον οποίο απέκτησαν μία κόρη, τη Μαρί-Ελέν.
Ήταν μια εμβληματική μορφή της διανόησης σε παγκόσμιο επίπεδο. Από νωρίς έδειξε την έφεση της στα γράμματα. Στην αρχή με την εισαγωγή της στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μετέπειτα με στο Παρίσι και συγκεκριμένα στο πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Ενώ το κύριο αντικείμενο της μελέτης της ήταν το Βυζάντιο…
Πλούσια η ακαδημαϊκή της πορεία με κορυφαία την ανακήρυξη της σε πρύτανη του πανεπιστημίου της Σορβόννης το 1976, η πρώτη γυναίκα πρύτανης της Σορβόννης εδώ και 700 χρόνια, πρόεδρος τμήματος, πρόεδρος πανεπιστημίου και, το 1976, πρύτανης, περνώντας από όλα τα διοικητικά αξιώματα.
Εκτενές ήταν και το συγγραφικό της έργο, αφήνοντας μια τεράστια παρακαταθήκη, για το Βυζάντιο αλλά και την σχέση της Ελλάδας με την Μεσόγειο και την Ευρώπη.
Στο βιβλίο «Από μένα αυτά…» (εκδ. Πατάκη), η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, μέσα από συνομιλίες με τον Μάκη Προβατά και την Εφη Βασιλοπούλου, μιλά για τη ζωή της, τα παιδικά της χρόνια, τους γονείς της, την κατοχή και την αντίσταση, τη μετανάστευση και την ζωή που έζησε στη Γαλλία, τη μητρότητα και τον ρόλο της ως γιαγιάς.
Ιδιαίτερη αίσθηση, έκανε με την άποψη της ότι ο τάφος του Μέγα Αλέξανδρου είναι στην Βεργίνα και ότι δεν είναι ο τάφος του Φιλίππου, πατέρα του Αλέξανδρου. Μάλιστα γι’ αυτό είχε πει: «Έχω πλέον πολλά επιχειρήματα που με κάνουν να είμαι πεπεισμένη ότι ο Μέγας Αλέξανδρος είναι θαμμένος στον μεγάλο βασιλικό τάφο της Βεργίνας, και πιστεύω ότι θα δικαιωθώ, αλλά μετά θάνατον. Ως παρακαταθήκη θα ήθελα να θυμούνται ότι ήμουν πεπεισμένη πως στη Βεργίνα είναι θαμμένος ο Μέγας Αλέξανδρος και όχι ο πατέρας του, Φίλιππος Β΄”»
Τον Μάρτιο του 2021, η Ελένη Αρβελέρ έγραψε στην «Κ» (Καθημερινή) την «Ιστορία του Αγώνα» με αφορμή την επέτειο των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση.
Γόνος του Ρήγα ο κύρης μου, γεννήθηκε στις Φέρες
στο Σούλι η μάνα μου είδε το φως, στου Αλί Πασά τις μέρες.
Κι’ εγώ Υδραίος και Σπετσιώτης, θαλασσινός και στεριανός,
το βράδυ είμαι αποσπερίτης και το πρωί αυγερινός
κι’ είναι ο Θούριος για μένα ύμνος εωθινός.
Κλέφτης κι’ αρματολός στον Μπότσαρη και στη Γραβιά Ανδρούτσος
ναύτης ήμουνα στον Κανάρη και στον Μιαούλη μούτσος.
Με τον Καραϊσκάκη, φρουρός της θείας ήμουν πίστης
και με τον Υψηλάντη της Φιλικής έγινα μύστης.
Είπα τη Μάντω αρχόντισσα, την Μπουμπουλίνα λεβεντιά,
δώρα τους έφερα στολίδια από τη Βενετιά.
Τιμώ τον Γέρο του Μωριά και αγαπώ τον Μακρυγιάννη
ο λόγος του αστραφτερός, φτερά μου δίνει και με κάνει
στη Λαύρα το λάβαρο να υψώνω, που εχθρός κανείς δεν φτάνει
αυτό που ευλόγησε ο Πατρών κι’ είχε την άνοιξη σημάνει.
Το είπαν με τον τρόπο τους, Σέλλεϋ, Ουγκώ, Ντελακρουά
κι’ ο Σολωμός το τραγουδά: Χαίρε ω! χαίρε ελευθεριά.
Ας μην ξεχνάμε όμως τα χαλεπά και θλιβερά
Του Διάκου το μαρτύριο, του Ζάλογγου τα οδυνηρά.
Θρήνησε η λευτεριά τον Μπάιρον, η δόξα τα Ψαρά,
τα γυναικόπαιδα της Χίου έκλαψε ο κόσμος όλος.
Του Φαναριού η πύλη χτίστηκε και σείστηκε ο θόλος.
Πέσαν στην ΄Εξοδο οι ντάπιες, το Μεσολόγγι όμως ζει
Έζησε τον Απρίλη εκείνο, πάθη κι’ Ανάσταση μαζί.
Χρόνια και χρόνια κράτησε η άνιση πάλη αυτή˙
παρά τις έριδες, τους διχασμούς και τα εμφύλια μίση,
που παραλίγο τον αγώνα θα είχαν αφανίσει,
νίκησε τέλος ο σταυρός (του Κάλβου η τόλμη κι’ αρετή)˙
Νίκη που Γάλλοι, Ρώσοι κι Άγγλοι δική τους έκαναν γιορτή,
όταν κατατροπώσαν τον Ιμπραήμ στο Ναυαρίνο
και οι Έλληνες Ανάσταση ζήσαν τον χρόνο εκείνο.
Έτσι από τότε στο σχολειό μαθαίνουν τα παιδιά
τη Λευτεριά να τραγουδάνε σαν άλλη Παναγιά.
Κι’ εμείς για του εικοσιένα τον απολογισμό,
μετράμε Πάσχα, Άνοιξη και Ευαγγελισμό.
Ενώ τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, στην «Κ» φιλοξενήθηκε συνέντευξη της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ στον Παύλο Παπαδόπουλο με αφορμή την επάνοδο στην επικαιρότητα του ζητήματος των Γλυπτών του Παρθενώνα.
Κυρία Αρβελέρ, είναι εφικτή η επιστροφή στην Ελλάδα των Γλυπτών του Παρθενώνα;
Θα πω δύο πράγματα. Πρώτον, ο Ελγιν δεν πήρε ποτέ φιρμάνι. Ο σουλτάνος Σελίμ Γ΄ δεν έδωσε ποτέ επίσημο φιρμάνι για να πάρει ο Ελγιν αυτά που πήρε. Αυτό δεν το λέω εγώ. Δύο Τούρκοι ακαδημαϊκοί, ερευνητές των οθωμανικών αρχείων, η Ζεϊνέπ Εγκέν και ο Ορχάν Σακίν, απέδειξαν ότι δεν υπήρχε φιρμάνι. Υπήρχε μόνο μία δήθεν μετάφραση, ιταλική. Η επιχείρηση του Ελγιν γίνεται έπειτα από δωροδοκία σε τοπικούς παράγοντες. Δεύτερον, ο Ελγιν παρήγγειλε αμέσως πριόνια, και όταν τα παραλαμβάνει, ζητάει μεγαλύτερα, γιατί αυτά που έλαβε δεν ήταν κατάλληλα για την αποψίλωση τόσων γλυπτών. Δηλαδή, δεν παίρνει μόνο αυτά που ήταν πεσμένα κάτω, αλλά ήταν αποφασισμένος να ξηλώσει τα πάντα. Μιλάμε για 200 μεγάλα κιβώτια, που μεταφέρθηκαν με τουλάχιστον τρία πλοία, και ένα από αυτά, ο «Μέντωρ», ναυάγησε στα Κύθηρα το 1802. Ήρθαν από την Κάλυμνο δύτες για να συλλέξουν γλυπτά που βρέθηκαν στον βυθό. Όλα αυτά δείχνουν ότι εκείνο που έκανε ο Ελγιν ήταν μια απατεωνιά, για να μην πω τίποτα παραπάνω. Και μόνο αυτά αν μάθουν οι Αγγλοι, θα πρέπει να κοιτάξουν τα πράγματα διαφορετικά.
Δηλαδή, ο Ελγιν δεν αφαίρεσε τα Γλυπτά από τον Παρθενώνα για να τα θέσει υπό την προστασία της Αγγλίας;
Όχι, και θα σας πω κάτι που δεν είναι γνωστό. Η Μιμή Ντενίση ανακάλυψε ένα βιβλίο, ένα ντοκουμέντο, γραμμένο από έναν απόγονο του Ελγιν, που κυκλοφόρησε γύρω στα 1920. Περιέχει την αλληλογραφία της κυρίας Ελγιν με τον άνδρα της και με τη μάνα της και περιγράφει πού θα βάλουν τα Γλυπτά, σε ποιο σπίτι και σε ποιο κήπο. Οπότε ο Ελγιν τα μάζεψε όλα για τον εαυτό του. Η κ. Ντενίση έχει το μοναδικό αντίτυπο, αλλά έκανε και ένα ολόκληρο ντοκιμαντέρ με θέμα αυτό το βιβλίο, που δεν το δείχνουν πουθενά. Πρέπει κάποτε αυτό το ντοκιμαντέρ να βγει παντού, γιατί δείχνει ότι ούτε αρχαιολατρία είχε ο Ελγιν όταν έκοβε τα Μάρμαρα ούτε στον αγγλικό λαό ήθελε να τα δώσει. Όταν πτώχευσε τα πούλησε στο κράτος και το κράτος τα έδωσε στο μουσείο.
Η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, άφησε ένα σπουδαίο έργο παρακαταθήκη και κληρονομιά για όλους τους Έλληνες…
Το έργο της δεν μπορεί να αποτυπωθεί σε ένα άρθρο…
Προσωπική μου εκτίμηση, η ιστορία θα την δικαιώσει…
